
รถชนท้ายเกิดได้ทุกวัน ทั้งตอนรถติดช่วงเย็นและบนทางหลวงที่รถวิ่งเร็ว คำถามแรกหลังลงจากรถมักเป็นว่าใครผิด ตามตัวบทกฎหมาย คันที่ชนท้ายไม่ได้ผิดเสมอไป แต่เกือบทุกกรณีคันหลังเป็นฝ่ายผิด เพราะกฎหมายให้คนขับคันหลังเว้นระยะให้พอหยุดได้ เมื่อเกิดเหตุ ศาลจะดูว่าใครประมาท และประมาทมากน้อยกว่ากันเพียงใด
เรื่องนี้เกี่ยวกับกฎหมาย 3 ฉบับ พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ. 2522 กำหนดหน้าที่ของคนขับ ประมวลกฎหมายอาญากำหนดโทษเมื่อมีคนบาดเจ็บหรือเสียชีวิต และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดว่าใครต้องจ่ายค่าเสียหาย ถ้าเพิ่งเกิดเหตุ ขั้นตอนในที่เกิดเหตุดูได้ที่รถชน เกิดอุบัติเหตุทำอย่างไร

มาตรา 40 เรื่องระยะห่าง
พ.ร.บ.จราจรทางบก มาตรา 40 วรรคหนึ่ง เขียนว่า ผู้ขับขี่ต้องขับรถให้ห่างรถคันหน้าพอสมควรในระยะที่จะหยุดรถได้โดยปลอดภัยในเมื่อจำเป็นต้องหยุดรถ กฎหมายไม่ได้กำหนดเป็นเมตร แต่ใช้ผลเป็นตัววัด ถ้าคันหน้าหยุดแล้วคันหลังหยุดไม่ทันจนชน แปลว่าระยะที่เว้นไว้ไม่พอตามมาตรานี้ วรรคสองของมาตราเดียวกันให้คนที่ขับขึ้นสะพานหรือทางลาดชันระวังไม่ให้รถถอยหลังไปโดนคันอื่น
มาตรา 43 ห้ามขับรถโดยประมาทหรือน่าหวาดเสียวอันอาจเกิดอันตรายแก่บุคคลหรือทรัพย์สิน (อนุมาตรา 4) และห้ามขับโดยไม่คำนึงถึงความปลอดภัยหรือความเดือดร้อนของผู้อื่น (อนุมาตรา 8) คันหลังที่ชนคันหน้าซึ่งหยุดหรือชะลอตามจังหวะรถจึงเข้าข่ายได้ทั้งสองมาตรา

ทำไมคันหลังมักผิด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 390/2535 เป็นตัวอย่างที่ชัด รถคันหนึ่งตัดหน้ารถของโจทก์กะทันหัน คนขับรถโจทก์เบรกหยุดได้ทัน แต่รถที่ตามมาหยุดไม่ทันและชนท้าย ศาลเห็นว่าคันหลังประมาทด้วย เพราะคนที่ขับตามหลังรถคันอื่นต้องไม่ขับเร็วหรือกระชั้นชิดคันหน้าเกินไป ถ้าระวังเท่ากับคันหน้าก็หยุดได้ทัน และการหยุดไม่ทันแบบนี้ไม่นับเป็นเหตุสุดวิสัย
คันหน้าที่หยุดกะทันหันจึงไม่ได้ทำให้คันหลังพ้นผิดเอง บนถนนจริงคันหน้ามีเหตุให้ต้องหยุดได้ทุกเมื่อ เช่น คนข้ามถนน รถตัดหน้า ไฟเหลืองเปลี่ยนเป็นแดง หรือรถติดหลังทางโค้ง ระยะห่างตามมาตรา 40 มีไว้รองรับเหตุเหล่านี้

เบรกเสียก็ไม่ใช่ข้ออ้าง ในคำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการของสำนักงาน คปภ. ข้อพิพาทหมายเลขแดงที่ 5/2556 รถโดยสารห้ามล้อเสียพุ่งชนท้ายรถกระบะที่จอดติดไฟแดง บริษัทประกันของรถโดยสารต่อสู้ว่าประมาททั้งสองฝ่าย อนุญาโตตุลาการชี้ว่ารถกระบะไม่มีส่วนประมาท

ชนท้ายต่อกันหลายคันให้ดูทีละคู่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3373/2535 รถ 5 คันวิ่งตามกัน คันที่ 4 หยุดไม่ทันชนคันที่ 3 แล้วคันที่ 5 ชนท้ายคันที่ 4 ต่อ ศาลวินิจฉัยว่าความเสียหายที่คันที่ 4 ได้รับจากการถูกชน เกิดจากความประมาทของคันที่ 5 ฝ่ายเดียว ส่วนความผิดที่คันที่ 4 ไปชนคันที่ 3 เป็นอีกเรื่องหนึ่ง คันกลางจึงเป็นได้ทั้งผู้เสียหายและผู้ต้องจ่ายในเหตุเดียวกัน

กรณีคันหน้าผิดด้วย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 442 ให้นำมาตรา 223 มาใช้เมื่อผู้เสียหายมีส่วนผิดด้วย ค่าเสียหายจึงแบ่งตามว่าฝ่ายไหนก่อความเสียหายมากน้อยกว่ากัน คันหน้าที่ทำผิดกฎจราจรจนเป็นส่วนหนึ่งของเหตุ จึงอาจได้ค่าเสียหายลดลง ไม่ได้เลย หรือต้องรับผิดฝ่ายเดียว ตามข้อเท็จจริงของแต่ละคดี
ตัดหน้ากระชั้นชิด: คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 961/2535 รถบรรทุกวิ่งช่องซ้ายแล้วเลี้ยวขวาข้ามช่องเพื่อเข้าช่องกลับรถอย่างกระชั้นชิด รถเก๋งที่มาในช่องขวาหยุดไม่ทัน ศาลถือว่าคนขับรถบรรทุกประมาทฝ่ายเดียว ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14975/2557 รถยนต์เบี่ยงซ้ายเข้าหารถจักรยานยนต์ที่วิ่งอยู่ด้านหลังเยื้องซ้าย ศาลเห็นว่ารถจักรยานยนต์อยู่คนละช่องเดินรถ รถยนต์คันนั้นจึงไม่ใช่รถคันหน้าที่ต้องเว้นระยะตามมาตรา 40

จอดในที่มืดโดยไม่เปิดไฟ: พ.ร.บ.จราจรทางบก มาตรา 61 ให้คนที่จอดรถบนทางเดินรถหรือไหล่ทาง ในเวลาที่แสงสว่างไม่พอให้มองเห็นรถได้ชัดในระยะไม่น้อยกว่า 150 เมตร ต้องเปิดไฟหรือใช้แสงสว่างตามกฎกระทรวง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4285/2534 รถบรรทุกจอดข้างทางตอนกลางคืนโดยไม่ให้สัญญาณไฟ และล้อขวาล้ำผิวจราจรประมาณ 1 ฟุต ศาลเห็นว่าคนจอดมีส่วนผิด แต่คนขับรถเก๋งที่เห็นรถจอดอยู่ห่างประมาณ 20 เมตรแล้วยังขับเร็วเข้าชน ประมาทมากกว่า จึงให้จ่ายค่าเสียหายเพียงสองในสาม

คดีอาญาก็เคยลงโทษคันที่จอด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2210/2544 รถบรรทุกพ่วงยางแตกแล้วจอดตอนกลางคืนโดยไม่เปิดไฟ รถจักรยานยนต์ชนท้ายจนผู้ขับเสียชีวิต ศาลเห็นว่าความตายเกิดจากความประมาทของคนจอดด้วย แม้ผู้ตายอาจมีส่วนประมาทอยู่ด้วย คนขับรถบรรทุกจึงมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 291

- ถอยหลังหรือไหลถอยชนคันหลัง: มาตรา 120 ห้ามขับรถถอยหลังในลักษณะที่ไม่ปลอดภัยหรือกีดขวางการจราจร และมาตรา 40 วรรคสองให้ระวังรถไหลถอยบนสะพานหรือทางลาดชัน กรณีนี้คันหน้าคือฝ่ายที่เคลื่อนเข้าหาคันหลัง
- ไฟเบรกเสียหรือไม่ให้สัญญาณ: มาตรา 36 ให้ให้สัญญาณก่อนลดความเร็ว จอด หรือหยุดรถ และมาตรา 38 (1) ให้ไฟสัญญาณสีแดงที่ท้ายรถเมื่อจะหยุด ไฟเบรกที่ไม่ติดทำให้คันหลังรู้ช้าลง แต่คันหลังที่เว้นระยะพอยังหยุดได้
- เบรกแกล้ง: การหยุดรถโดยไม่มีเหตุเพื่อให้คันหลังชน เข้าข่ายขับรถโดยไม่คำนึงถึงความปลอดภัยของผู้อื่นตามมาตรา 43 (8) แต่ต้องพิสูจน์ด้วยหลักฐาน เช่น วิดีโอที่เห็นว่าไม่มีอะไรอยู่ข้างหน้า

โทษอาญาและค่าเสียหาย
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59 นิยามการกระทำโดยประมาทว่า กระทำโดยปราศจากความระมัดระวังซึ่งบุคคลในภาวะเช่นนั้นจักต้องมีตามวิสัยและพฤติการณ์ และอาจใช้ความระมัดระวังเช่นนั้นได้แต่ไม่ได้ใช้ให้เพียงพอ โทษขึ้นกับผลที่เกิด ทำให้ผู้อื่นรับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ (มาตรา 390) จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ รับอันตรายสาหัส (มาตรา 300) จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถึงแก่ความตาย (มาตรา 291) จำคุกไม่เกิน 10 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท
ถ้ามีแต่รถเสียหาย ไม่มีคนเจ็บ ประมวลกฎหมายอาญาไม่มีฐานทำให้เสียทรัพย์โดยประมาท (มาตรา 59 ให้รับผิดเมื่อประมาทเฉพาะกรณีที่กฎหมายบัญญัติ และฐานทำให้เสียทรัพย์ตามมาตรา 358 ไม่ได้บัญญัติไว้) เรื่องจึงเป็นการเรียกค่าเสียหายทางแพ่งตามมาตรา 420 ซึ่งให้ผู้ที่ประมาทเลินเล่อทำให้ผู้อื่นเสียหายแก่ทรัพย์สินต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน มาตรา 438 ให้ศาลกำหนดตามพฤติการณ์และความร้ายแรงแห่งละเมิด ส่วนมาตรา 437 ให้ผู้ครอบครองหรือควบคุมยานพาหนะที่เดินด้วยเครื่องจักรกลรับผิดในความเสียหายที่เกิดจากยานพาหนะนั้น เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าเกิดจากเหตุสุดวิสัยหรือความผิดของผู้เสียหายเอง

บริษัทประกันดูอย่างไร
เมื่อคู่กรณีตกลงกันไม่ได้ เจ้าหน้าที่ประกันและพนักงานสอบสวนดูจากตำแหน่งรถ ร่องรอยความเสียหาย และคำให้การ ด้วยหลักตามมาตรา 40 คันหลังจึงต้องอธิบายว่าทำไมหยุดไม่ทัน ตัวอย่างในคำชี้ขาดของสำนักงาน คปภ. ข้อพิพาทหมายเลขแดงที่ 175/2555 รถบรรทุกพุ่งชนท้ายรถเก๋ง พนักงานสอบสวนที่ไปตรวจที่เกิดเหตุเห็นว่าเกิดจากความประมาทของคนขับรถบรรทุก ความคุ้มครองรถของเราเองเมื่อเป็นฝ่ายผิดขึ้นกับชั้นประกัน ดูประกันรถแต่ละชั้น
บริษัทประกันที่จ่ายค่าสินไหมให้ลูกค้าแล้ว รับช่วงสิทธิไปเรียกเงินคืนจากฝ่ายที่ทำละเมิดได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 880 ถ้าตกลงค่าเสียหายกับบริษัทประกันไม่ได้ ยื่นอนุญาโตตุลาการของสำนักงาน คปภ. ได้ คำชี้ขาดที่เผยแพร่เคยกำหนดค่าเสื่อมราคารถและค่าเช่ารถระหว่างซ่อมให้ผู้เสียหาย สอบถามสำนักงาน คปภ. ได้ที่สายด่วน 1186

เว้นระยะเท่าไรถึงพอ
กรมการขนส่งทางบกแนะนำหลัก 3 วินาที เลือกจุดอ้างอิงข้างถนน เช่น เสาไฟ ต้นไม้ หรือป้าย เมื่อท้ายรถคันหน้าผ่านจุดนั้นให้นับ หนึ่งวินาที สองวินาที สามวินาที ถ้ารถเราถึงจุดเดียวกันพอดีตอนนับครบหรือหลังจากนั้น แปลว่าอยู่ในระยะที่ปลอดภัย วิธีนี้ใช้ได้ทุกความเร็ว เพราะยิ่งเร็ว ระยะทางใน 3 วินาทียิ่งยาวตาม

ช่องทางขับขี่ปลอดภัยของกรมการขนส่งทางบกแนะนำให้เพิ่มเป็น 4–5 วินาทีเมื่อขับกลางคืนหรือฝนตก สายตาก็สำคัญเท่าระยะ มาตรา 43 (9) ห้ามใช้โทรศัพท์ขณะขับรถ เว้นแต่ใช้แบบไม่ต้องถือหรือจับ การก้มดูจอเพียง 2 วินาทีกินระยะที่เว้นไว้ไปเกือบหมด

กล้องหน้ารถช่วยพิสูจน์
กล้องติดรถยนต์ (Dashcam) ด้านหน้าบันทึกได้ว่าเราเว้นระยะเท่าไร คันหน้ามีไฟเบรกหรือไม่ และมีรถตัดหน้าหรือเปล่า กล้องหลังบันทึกคันที่ชนเรา ข้อเท็จจริงเหล่านี้คือสิ่งที่ศาลใช้ในคำพิพากษาข้างบน หลังเกิดเหตุให้ล็อกไฟล์ช่วงนั้นไม่ให้ถูกบันทึกทับ เก็บไฟล์ต้นฉบับไว้ และจดวันเวลาที่ตรงกับเวลาจริง
ถ้าโดนชนท้าย ให้เปิดไฟฉุกเฉิน ดูว่ามีคนเจ็บไหม ถ่ายรูปตำแหน่งรถก่อนเคลื่อนย้ายเมื่อปลอดภัย แลกชื่อ เบอร์โทร ทะเบียนรถ และบริษัทประกันกับคู่กรณี แล้วแจ้งบริษัทประกัน ถ้ามีคนเจ็บหรือตกลงกันไม่ได้ให้แจ้งตำรวจ ขั้นตอนละเอียดและเบอร์ฉุกเฉินอยู่ในรถชน เกิดอุบัติเหตุทำอย่างไร

Bangkok Motorhaus มองอย่างไร
ถ้าถามว่าชนท้ายผิดเสมอไหม คำตอบตามตัวบทคือไม่เสมอ แต่ข้อยกเว้นที่ศาลรับต้องมีข้อเท็จจริงชัด เช่น รถเบี่ยงเข้ามาจากช่องข้าง ตัดหน้าในระยะกระชั้นชิด หรือจอดในที่มืดโดยไม่เปิดไฟ ส่วนคันหน้าเบรกกะทันหันเพราะมีเหตุบนถนน คันหลังยังผิดเกือบทุกครั้ง ทางที่ถูกกว่าการหาข้อยกเว้นคือเว้นระยะ 3 วินาที ละสายตาจากโทรศัพท์ และติดกล้องไว้เป็นหลักฐาน ขับขี่ปลอดภัย ทำตามกฎจราจรทุกครั้ง เรื่องจริงแต่ละคดีต่างกัน ควรปรึกษาพนักงานสอบสวน บริษัทประกัน หรือทนายความ
ชนท้ายใครผิด
เกือบทุกกรณีคันหลังผิด เพราะ พ.ร.บ.จราจรทางบก มาตรา 40 ให้ขับห่างรถคันหน้าพอสมควรในระยะที่หยุดได้โดยปลอดภัย คันหน้ามีส่วนผิดได้เมื่อทำผิดกฎจราจรจนเป็นส่วนหนึ่งของเหตุ เช่น ตัดหน้ากระชั้นชิด ถอยหลังชน หรือจอดในที่มืดโดยไม่เปิดไฟ
ชนท้ายผิดทุกกรณีไหม
ไม่ทุกกรณี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 961/2535 ให้รถบรรทุกที่ตัดหน้ากระชั้นชิดประมาทฝ่ายเดียว และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4285/2534 ให้คันที่จอดกลางคืนโดยไม่ให้สัญญาณไฟมีส่วนผิด แต่คันหลังที่มีโอกาสหยุดหรือหลบได้ยังต้องรับส่วนของตัวเอง
ชนท้ายเพราะคันหน้าเบรกกะทันหันผิดไหม
โดยทั่วไปคันหลังยังผิด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 390/2535 วางหลักว่าคนที่ขับตามหลังต้องไม่ขับเร็วหรือกระชั้นชิดเกินไป ถ้าคันหน้าหยุดได้ทันแต่คันหลังหยุดไม่ทัน ถือว่าคันหลังประมาท ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย
โดนชนท้ายต้องทำอย่างไร
เปิดไฟฉุกเฉิน ดูว่ามีคนเจ็บไหม ถ่ายรูปตำแหน่งรถและความเสียหาย แลกชื่อ เบอร์โทร ทะเบียนรถ และบริษัทประกันกับคู่กรณี แจ้งบริษัทประกัน เก็บไฟล์กล้องติดรถ ถ้ามีคนเจ็บหรือตกลงกันไม่ได้ให้แจ้งตำรวจ
รถชนท้ายกัน 3 คัน ใครผิด
ดูทีละคู่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3373/2535 ให้คันที่ชนท้ายรถคันกลางรับผิดในความเสียหายของคันกลางฝ่ายเดียว ส่วนคันกลางที่ไปชนคันหน้าต้องรับผิดต่อคันหน้าแยกต่างหาก
ชนท้ายรถจอดข้างทาง ใครผิด
คันที่ชนมักผิด แต่คันที่จอดมีส่วนผิดได้ถ้าจอดล้ำช่องทางหรือไม่เปิดไฟในเวลาที่มองไม่ชัดตามมาตรา 61 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4285/2534 ให้คันที่ชนจ่ายค่าเสียหายสองในสาม และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2210/2544 ลงโทษคนขับรถบรรทุกที่จอดมืดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 291
โดนชนท้ายเรียกร้องอะไรได้บ้าง
ค่าซ่อมรถ ค่ารักษาพยาบาลเมื่อบาดเจ็บ และค่าเสียหายอื่นที่พิสูจน์ได้ตามมาตรา 438 คำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการของสำนักงาน คปภ. เคยกำหนดค่าเสื่อมราคารถและค่าเช่ารถระหว่างซ่อมให้ผู้เสียหาย จำนวนเงินขึ้นกับหลักฐานของแต่ละราย



