
อากิโอะ โตโยดะ ประธานกรรมการโตโยต้า มอเตอร์ คอร์ปอเรชัน เดินไปเคาะประตูห้องของประธานบริษัท เคนตะ คอน ยืนตรง โค้งคำนับ แล้วรอจนได้ยินคำว่า “เชิญครับ” จึงเดินเข้าไปรับคำสั่งแต่งตั้งเป็น Chief Officer คนแรกของ Toyota Philosophy and Education Group หน่วยงานใหม่ที่โตโยต้าจะตั้งขึ้นในวันที่ 1 มกราคม 2027 (2570)
เรื่องนี้เขาเล่าเองในรายการ Voice-Only Toyota Times News ที่บันทึกเสียงวันที่ 3 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นวันก่อตั้งโตโยต้า ก่อนที่โตโยต้าจะประกาศตั้งหน่วยงานนี้อย่างเป็นทางการในวันที่ 5 พฤศจิกายน พร้อมการปรับโครงสร้างองค์กรรอบใหญ่ (อ่านข่าวการปรับโครงสร้าง)

เคาะประตูห้องประธานด้วยตัวเอง
ตามแผนเดิม ฝ่ายบริหารจะเป็นฝ่ายไปแจ้งการแต่งตั้งที่ห้องประธานกรรมการ แต่อากิโอะไม่ยอม
ตอนแรกเขาบอกว่าจะมาแจ้งที่ห้องประธานกรรมการ ผมบอกว่าไม่ถูก คนรับแต่งตั้งต้องเป็นฝ่ายไปหาไม่ใช่หรือ … ผมทำทุกอย่างตามขั้นตอน เคาะประตูห้องประธานบริษัท ยืนตรง โค้งก่อนเข้าห้อง ได้ยินว่าเชิญครับแล้วจึงเข้าไปรับคำสั่ง
— อากิโอะ โตโยดะ

เขายังขอให้ถ่ายวิดีโอฉากนั้นไว้ด้วย ในคลิปเคนตะ คอนอ่านคำสั่งว่าฝ่ายบริหารลงมติให้อากิโอะเป็น Chief Officer คนแรก ผ่านที่ประชุมแต่งตั้งผู้บริหารแล้ว อากิโอะตอบสั้น ๆ ว่า “รับครับ”
ประธานครับ ที่ไหนมีท่าน ที่นั่นคืองานที่สำคัญที่สุดของโตโยต้า … ที่ผ่านมาเราปล่อยให้ท่านสู้อยู่คนเดียวมานาน การแต่งตั้งครั้งนี้คือการที่ทีมบริหารขอพูดออกมาดัง ๆ ว่า ให้พวกเราได้สู้ไปด้วยกัน
— เคนตะ คอน ประธานบริษัทโตโยต้า

ประธานกรรมการกลับเข้าสายงานบริหาร มีเจ้านายสองคน
พิธีกรถามในรายการว่าประธานกรรมการมานั่งตำแหน่ง Chief Officer เป็นเรื่องผิดปกติมากไม่ใช่หรือ ทั้งอากิโอะและเคนตะ คอนตอบตรงกันว่าใช่ ตำแหน่งนี้อยู่ในสายงานบริหาร อากิโอะจะทำงานภายใต้เคนตะ คอน และมีโยอิจิ มิยาซากิ รองประธานบริหาร เป็นหัวหน้าโดยตรง
เขาว่ากันว่าหัวหน้าใช้เวลาสามปีกว่าจะรู้จักลูกน้อง แต่ลูกน้องรู้จักหัวหน้าได้ในสามวัน … ตอนเป็นประธานกรรมการ มันยากที่จะรู้ว่าใครเป็นคนอย่างไรจริง ๆ ผมเลยคิดว่าจะลองเป็นลูกน้องเขา แล้วรู้จักเขาให้ได้ในสามวัน
— อากิโอะ โตโยดะ

ฝั่งมิยาซากิตอบว่า “ผมไม่เคยมีลูกน้องที่ยากขนาดนี้มาก่อน” ปกติต้นปีเขาจะเรียกทีมมาประชุมวางแนวทาง และนัดเวลาตามตารางของตัวเอง แต่ปีหน้ายังไม่รู้จะนัดลูกน้องคนนี้อย่างไร
สิ่งที่ทำให้ตำแหน่งนี้ไม่ใช่ตำแหน่งกิตติมศักดิ์ คือวิธีทำงานที่อากิโอะวางไว้เอง เขาจะใช้ตำแหน่ง Chief Officer ลงไปร่วมงานจริงในหลายส่วนของบริษัท รวมถึงงานเตรียมการล่วงหน้าที่เขาทำให้ทีมบริหารอยู่แล้ว และบอกว่าจะไม่หยิบคำตอบให้ แต่จะคิดโจทย์และสู้ไปพร้อมกับทีม

ไม่ใช่การอบรม
แม้ชื่อหน่วยงานจะมีคำว่าการศึกษา แต่ผมไม่มีความตั้งใจเลยที่จะทำแพ็กเกจการศึกษาในรูปแบบการอบรม
— อากิโอะ โตโยดะ
เขาอธิบายว่าการศึกษาคือการคิด ดิ้นรน และวางรางของตัวเอง ส่วนการอบรมคือการขัดเกลาคู่มือแล้วบอกให้คนทำตาม “มันทำให้ผมรู้สึกว่า อย่าทำกับคนเหมือนคนโง่” และบอกว่าแทบไม่เคยเห็นใครขึ้นมาเป็นที่หนึ่งได้เพราะทำตามคำสั่งอย่างเดียว

หน่วยงานนี้มี 3 เสาหลัก ได้แก่ การถ่ายทอดประวัติ ปรัชญา และคุณค่าของโตโยต้าที่ไปไกลกว่าการอบรมแบบเดิม ทีมกีฬา Toyota Sports และโรงเรียนฝึกทักษะอย่าง Toyota Technical Skills Academy ที่ส่งต่อทักษะการผลิตให้คนรุ่นถัดไป เขายังอยากทำงานกับคนนอกบริษัท ทั้งอุตสาหกรรมอื่นและนักเรียนมัธยม
ชีวิตในสนามรบที่อยากส่งต่อ
มองย้อนชีวิตที่โตโยต้า ผมรู้สึกเหมือนอยู่ในสนามรบมาตลอด ตอนเริ่มได้ยินแต่คำว่าคุณทำไม่ได้ ตอนขึ้นเป็นประธานบริษัทก็ไม่มีใครอยากให้ผมอยู่ตรงนั้น
— อากิโอะ โตโยดะ

เขาไล่เรียงวิกฤตที่ผ่านมาในฐานะคนตัดสินใจ ทั้งผลขาดทุน ปัญหาคุณภาพที่ตามมา และแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในญี่ปุ่นตะวันออก วันนี้เขาอายุ 70 ปี และบอกว่า “เวลาของผมเหลือไม่มาก” โจทย์คือจะแสดงวิถีชีวิตของตัวเองให้คนเห็นได้มากแค่ไหนในเวลาที่เหลือ
เมื่อถูกถามว่าเป็นคนสั่งให้ทำหน่วยงานนี้เองหรือเปล่า อากิโอะยอมรับว่าเคยบอกไว้ตั้งแต่ 2–3 ปีก่อน แต่ไม่อยากให้ทีมรับคำสั่งแล้วทำเพียงเพราะเขาสั่ง เวลาที่ใช่คือตอนที่คนรอบตัวรู้สึกเหมือนกันแล้วมาขอให้เขาทำ ซึ่งเคนตะ คอนยืนยันว่าเป็นมติของทีมบริหาร

Bangkok Motorhaus มองอย่างไร
ฉากเคาะประตูไม่ได้เป็นแค่มารยาท อากิโอะเลือกให้ทุกคนเห็นว่าเขากลับเข้าสายงานบริหารในฐานะลูกน้อง ไม่ใช่ประธานกรรมการที่สั่งลงมา สำหรับคนที่ติดตามโตโยต้า นี่คือสัญญาณว่าวิธีคิดของอากิโอะจะยังอยู่ในงานจริงของบริษัทต่อไปอีกหลายปี ไม่ได้จบอยู่ที่ตำแหน่งในบอร์ด
ท้ายรายการอากิโอะยังทิ้งท้ายเรื่องเครื่องยนต์ไว้ด้วย อ่านต่อ: อากิโอะ โตโยดะ ใบ้ โตโยต้ากำลังลองของใหม่กับเครื่องยนต์





